Πληροφορίες για εκπαιδευτικούς

ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ
Τάξη: Γ΄Λυκείου
Γνωστικό Αντικείμενο: Αρχές Οικονομικής Θεωρίας, Μαθηματικά, Ψυχολογία, Συμβουλευτική και επαγγελματικός προσανατολισμός, Στοιχεία Στατιστικής και Κοινωνιολογία
Διδακτική ενότητα: Εργασία-Ανεργία


ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΚΑΙ ΣΚΕΠΤΙΚΟ

Το συγκεκριμένο σχέδιο μαθήματος βασίζεται στο σενάριο ότι το σχολείο στο οποίο φοιτούν οι μαθητές έχει επιλεγεί, μετά από κλήρωση, να αντιπροσωπεύσει τη χώρα μας σε ένα διακρατικό μαθητικό forum με θέμα «Εργασία και ανεργία στη χώρα σας». Τα παιδιά καλούνται να φτιάξουν μια εισήγηση που θα περιγράφει την οικονομική κατάσταση της χώρας τους τα τελευταία χρόνια, την οποία πρέπει να εντάξουν στο γενικότερο οικονομικό και κοινωνικό πλαίσιο.

Το σκεπτικό για την εφαρμογή αυτού του σχεδίου δράσης είναι οι ραγδαίες εξελίξεις στην οικονομική και κοινωνική ζωή της χώρας, οι οποίες καθιστούν αναγκαία τη συμμετοχή του σχολείου, ώστε οι μαθητές να είναι σε θέση να αποκτήσουν μια αντικειμενική εικόνα της πραγματικότητας και να αναπτύξουν μηχανισμούς προσαρμοστικότητας στα νέα δεδομένα.

Το σχέδιο εργασίας περιλαμβάνει κάποια καινοτόμα στοιχεία, όπως τη δυνατότητα άντλησης πληροφοριών από πρωτογενείς πηγές μέσω του διαδικτύου, οι οποίες είναι έγκυρες και επικαιροποιημένες (π.χ. εύρεση στοιχείων από την Ελληνική Στατιστική Αρχή). Επίσης, μέσω της ομαδοσυνεργατικής μεθόδου και των συγκεκριμένων δραστηριοτήτων που έχουν επιλεγεί για κάθε ομάδα μαθητών, δίνεται η ευκαιρία στον κάθε μαθητή να αναπτύξει τις ιδιαίτερες δεξιότητές του (π.χ. ανάλυση περιεχομένου κινηματογραφικής ταινίας, μελέτη πινάκων από την Εθνική Πινακοθήκη). Επιπλέον, η τελική παρουσίαση των αποτελεσμάτων της εργασίας αποτελεί προσομοίωση της επαγγελματικής πραγματικότητας που θα αντιμετωπίσουν σε λίγα χρόνια.
Τα επιπλέον οφέλη από την ανάρτηση και ανάπτυξη της δραστηριότητας  Lams σε Blog, είναι ότι:
Δίνει δυνατότητες αλληλεπίδρασης των παιδιών μεταξύ τους καθώς και της συμμετοχής.
Επιτρέπει την χρήση από μαθητές εκτός της σχολικής τάξης.
Είναι ένας χώρος με εύκολη πρόσβαση από τον καθένα, χωρίς την ανάγκη κωδικών.
Δίνει την δυνατότητα να ανταλλάξουν οι καθηγητές μεταξύ τους ιδέες ώστε το τελικό αποτέλεσμα να βελτιωθεί, και ο καθένας μπορεί να το εφαρμόσει στην τάξη του.
Επιτρέπει την συγκέντρωση πολλαπλών συνδέσεων σε πολυμεσικές εφαρμογές web 2 κ.α, στις οποίες δύσκολα θα κατευθυνόταν κανείς άμεσα.
Έχει εύκολη και ευέλικτη χρήση.
Αποτελεί ένα ημερολόγιο της εξέλιξης του εκπαιδευτικού σεναρίου, όπως διαμορφώνεται με την συμμετοχή μαθητών και καθηγητών.


ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ

Το σενάριο αναφέρεται στην οργάνωση της παραγωγής, στις μορφές εργασίας και την ανεργία. Οι έννοιες κλειδιά της ενότητας είναι ο καταμερισμός της εργασίας, παραδοσιακά επαγγέλματα, νέες μορφές απασχόλησης, δομική ανεργία, τεχνολογική ανεργία, εποχική ανεργία.
Μετά την ολοκλήρωση του σχεδίου μαθήματος οι μαθητές θα είναι σε θέση να:
Γνωστικοί στόχοι:
Να διακρίνουν τις μορφές εργασίας και να προβληματιστούν για τους οικονομικούς, τεχνολογικούς και πολιτικούς παράγοντες που τις επηρεάζουν.
Να περιγράψουν την υφιστάμενη οικονομική κατάσταση της χώρας τους.
Ορίζουν τις διάφορες μορφές ανεργίας.
Να αναφέρουν τις σημαντικότερες συνέπειες ανεργίας για το άτομο και την κοινωνία
Να αναφέρουν τις απόψεις που θεωρούν την ανεργία και τις νέες μορφές απασχόλησης ως ευκαιρία.
Να προτείνουν τρόπους αντιμετώπισης της ανεργίας.


Δεξιότητες:
Να εξοικειωθούν με μεθόδους και εργαλεία έρευνας κοινωνικών επιστημών (ανάλυση περιεχομένου, έρευνα μικρής κλίμακας, ανάλυση δεδομένων κ.λπ.).
Να αναπτύξουν αναλυτικές και συνθετικές δεξιότητες (μέσα από την επεξεργασία των στατιστικών δεδομένων και των γραπτών και ηλεκτρονικών πηγών).
Να αναπτύξουν εκφραστικές δεξιότητες (μέσα από την παρουσίαση των απόψεων τους).
Να αναπτύξουν κοινωνικές δεξιότητες και δυνατότητα συνεργασίας (μέσα από την ομαδική δουλειά τόσο εντός της ομάδας τους, όσο και με την ομάδα των «experts»).
Να αναπτύξουν δεξιότητες επικοινωνίας (μέσα από τη δυνατότητα για chat που θα έχουν).

Αξίες:
Να αναγνωρίσουν ότι η ανεργία αποτελεί ένα κοινωνικό φαινόμενο και να ευαισθητοποιηθούν για τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι άνεργοι.
Να λειτουργούν συλλογικά και να προτείνουν λύσεις για το κοινωνικό σύνολο
Να λειτουργούν με υπευθυνότητα και συνέπεια ως προς τις υποχρεώσεις που έχουν αναλάβει.

Προαπαιτούμενες γνώσεις: οικονομική ύφεση, παραδοσιακή κοινωνία, βιομηχανική επανάσταση, μεταβιομηχανική κοινωνία, γνώσεις επεξεργασίας υπολογιστικών φύλλων και παρουσιάσεων.

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ
Ομαδοσυνεργατική Μέθοδος – «JIGSAW TEACHING METHOD»
Οι μαθητές χωρίζονται σε 5 ομάδες των 6 ατόμων.
Στην κάθε ομάδα υπάρχουν 6 ειδικότητες: α) ένας οικονομολόγος, β) ένας κοινωνιολόγος γ) ένας ψυχολόγος, δ) ένας σύμβουλος εργασίας, ε) ένας στατιστικός και ο συντονιστής της ομάδας.
Η κάθε ειδικότητα επεξεργάζεται τα στοιχεία που έχει στη διάθεση της. Ο συντονιστής είναι υπεύθυνος για την πορεία των εργασιών. Κρατάει ημερολόγιο στο οποίο καταγράφει την πρόοδο των εργασιών και με βάση αυτό συντονίζει τις επόμενες ενέργειες.
Αφού ολοκληρώσουν την επεξεργασία των δεδομένων οι μαθητές συνεργάζονται με τα άτομα της ίδιας ειδικότητας από τις άλλες ομάδες. Δημιουργούνται «expert groups». Ανταλλάσουν απόψεις, συζητούν για τα αποτελέσματα των εργασιών τους, λύνουν τυχόν απορίες.
Αφού ολοκληρωθεί η διαβούλευση των «expert groups», οι μαθητές επιστρέφουν στην αρχική τους ομάδα. Σε συνεργασία με τις άλλες ειδικότητες και τον συντονιστή φτιάχνουν την παρουσίαση τους.
Παρουσιάζουν τα αποτελέσματα της δουλειάς τους στην τάξη.

Ο εκπαιδευτικός περιφέρεται ανάμεσα στις ομάδες και είναι πρόθυμος να λύσει τυχόν απορίες ή να δώσει ώθηση στους μαθητές όταν βλέπει ότι δυσκολεύονται κάπου.

Επιπλέον μέσω του blog έχουν προστεθεί οι εξής δραστηριότητες:
Ανάγνωση κόμιξ εισαγωγικά σχετικού με τους τρόπους αναζήτησης εργασίας
Συμπλήρωση κόμιξ σχετικού με τον τρόπο διεκδίκησης μιας εργασιακής θέσης
Μελέτη νοητικών χαρτών σε σχέση με τις συνέπειες, τα αίτια και τις μορφές της ανεργείας.

Οι καινούριες αυτές δραστηριότητες προάγουν την δημιουργική και αναλυτική σκέψη των παιδιών.

ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΣΤΗΡΙΞΗ

Το σχέδιο μαθήματος σχεδιάστηκε με τέτοιο τρόπο ώστε να ευνοεί τη συμμετοχή των μαθητών στην εκπαιδευτική διαδικασία.
Το σχέδιο μαθήματος αποτελεί ένα συνδυασμό εποικοδομητικής και καθοδηγούμενης προσέγγισης. Στο πρώτο στάδιο, ο μαθητής της κάθε ειδικότητας έχει τη δυνατότητα να επεξεργαστεί τις πληροφορίες που του δίνονται με το δικό του τρόπο και στο δικό του χρόνο. Ταυτόχρονα όμως, στην ίδια φάση της ατομικής εργασίας, οι μαθητές εμπλέκονται σε δραστηριότητες που ευνοούν την ερευνητική διαδικασία, την επεξεργασία δεδομένων και την αναζήτηση πηγών γεγονός που τους εμπλέκει ενεργά στην κατασκευή της γνώσης (στοιχείο εποικοδομητισμού). Επιπλέον στη φάση της ομαδικής εργασίας, η οποία αποτελεί χαρακτηριστική δραστηριότητα της εποικοδομητικής προσέγγισης, oι μαθητές αναπτύσσουν κοινωνικές και συναισθηματικές δεξιότητες και αποκτούν ενεργό ρόλο στη μαθησιακή διαδικασία.

ΧΡΟΝΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΔΙΑΡΚΕΙΑ
Διδακτική ώρα 1η: Προβληματισμός για το υπό μελέτη αντικείμενο. Διανομή ρόλων (ειδικοτήτων) στους μαθητές από τον εκπαιδευτικό και δημιουργία ομάδων από τους μαθητές. Παρουσίαση των υποχρεώσεων της κάθε ειδικότητας. Πρώτη επαφή των μαθητών με το περιβάλλον της ιστοεξερεύνησης. Παροχή διευκρινίσεων από τον εκπαιδευτικό σχετικά με τα καθήκοντα κάθε ειδικότητας.

Διδακτική ώρα 2η , 3η και 4η: Ατομική εργασία των μαθητών, με σκοπό τη συγκέντρωση των στοιχείων που τους ζητούνται και την επεξεργασία τους.

Διδακτική ώρα 5η: Δημιουργία των expert groups και συζήτηση γύρω από το γνωστικό αντικείμενο της κάθε ομάδας.

Διδακτική ώρα 6η, 7η και 8η: Συμμετοχή των μαθητών στην πενταμελή τους ομάδα και προετοιμασία της παρουσίασης. Εδώ εντάσσονται και οι καινούργιες δραστηριότητες της δημουργίας κόμιξ.

Διδακτική ώρα 9η και 10η: Παρουσίαση από την κάθε ομάδα και τελική αξιολόγηση.

Συνολική διάρκεια του προγράμματος: 10 διδακτικές ώρες, κατανεμημένες σε τρεις εβδομάδες.

ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΤΗΣ ΤΑΞΗΣ
Κατά τη διάρκεια των μαθημάτων ο εκπαιδευτικός έχει διαγνώσει αυξημένο ενδιαφέρον των μαθητών για την υφιστάμενη οικονομική κατάσταση και τον έντονο προβληματισμό τους για τις μελλοντικές επαγγελματικές τους επιλογές. Αποφασίζουν από κοινού να υλοποιήσουν ένα σχέδιο μαθήματος με αντικείμενο την εργασία και την ανεργία. Ο εκπαιδευτικός γνωρίζοντας το χαρακτήρα και τις δεξιότητες των μαθητών τους αναθέτει ρόλους και αποφασίζουν από κοινού για το χρόνο υλοποίησης του σχεδίου μαθήματος. Σε δεύτερη φάση, ο εκπαιδευτικός παροτρύνει τους μαθητές να συγκροτήσουν ομάδες της επιλογής τους, καθεμία από τις οποίες θα πρέπει να περιλαμβάνει ένα άτομο από κάθε ειδικότητα.
Όλοι οι μαθητές εμπλέκονται σε ατομική και ομαδική εργασία.
Οι μαθητές αξιοποιούν τόσο πρωτογενείς όσο και δευτερογενείς πηγές για την υλοποίηση του project.
Μοιράζεται το ίδιο υλικό και οι ίδιες οδηγίες σε όλους τους μαθητές έτσι ώστε να μην δημιουργηθεί η παραμικρή υπόνοια ότι κάποιες ομάδες ευνοούνται έναντι των άλλων.
Αρχικά ο κάθε μαθητής μελετάει το υλικό που του έχει δοθεί μόνος του. Σε κάθε δυσκολία, μπορεί να ζητήσει τη συνδρομή του εκπαιδευτικού. Στη συνέχεια μοιράζεται τις απόψεις του με τους συναδέλφους της ειδικότητάς του προκειμένου να βελτιώσει τη δουλειά του και να βοηθήσει όσους αντιμετωπίζουν κάποιο πρόβλημα.
Ακολουθεί η συνεργασία με τα άτομα της ομάδας του, με την παρότρυνση να ζητάει και να δίνει στοιχεία στις άλλες ειδικότητες καθότι τα πεδία έρευνας εμπλέκονται μεταξύ τους. Απώτερος σκοπός είναι η δημιουργία της παρουσίασης, που σε περίπτωση που επιλεγεί ως η αρτιότερη, θα αποτελέσει το διαβατήριο για τη συμμετοχή στο ευρωπαϊκό forum για την εργασία και την ανεργία.

ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ
Ο εκπαιδευτικός έχει αναρτήσει όλο το υλικό που χρειάζονται προκειμένου να δουλέψουν οι μαθητές και έχει δώσει με σαφήνεια οδηγίες για το τι πρέπει να κάνουν. Σε περίπτωση που υπάρχει δυσκολία στην εκπόνηση του σχεδίου εργασίας, ο εκπαιδευτικός παρέχει πληροφορίες και βοήθεια.
Οι δραστηριότητες που περιλαμβάνονται στο σχέδιο εργασίας ευνοούν την ενεργητική συμμετοχή του μαθητή, αφού πρέπει να επεξεργαστεί πηγές ή να κάνει μικροέρευνες. Ευνοούν όμως και τη συλλογική δουλειά. Οι ειδικότητες είναι αλληλένδετες μεταξύ τους και το τελικό προϊόν, η παρουσίαση, είναι αποτέλεσμα κοινής προσπάθειας.




ΠΑΡΑΛΛΑΓΕΣ ΚΑΙ ΕΠΕΚΤΑΣΕΙΣ
Με δεδομένο ότι θα υπάρχει η δυνατότητα να αφιερωθεί περισσότερος χρόνος, η κάθε ομάδα μαθητών μπορεί να αναλάβει τη μελέτη της εργασίας και της ανεργίας σε μια διαφορετική χώρα ή σε μια διαφορετική ήπειρο. Φυσικά, στην περίπτωση αυτή, θα πρέπει να διαφοροποιηθούν οι πηγές τις οποίες παραθέτουμε στους μαθητές προς μελέτη, καθώς και να διατυπωθούν με διαφορετικό τρόπο τα ερωτήματα.


ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ

Η αξιολόγηση γίνεται από τους ίδιους τους μαθητές. Με βάση λίστα κριτηρίων αξιολογούν τις παρουσιάσεις των άλλων ομάδων. Αξιολογείται επίσης από τον εκπαιδευτικό το ημερολόγιο που διατηρούσε ο συντονιστής τόσο ως προς την πορεία των εργασιών και τη δυνατότητα συντονισμού της ομάδας, όσο και προς τη συνεργασία των μαθητών. Αξιολογείται τέλος το εκπαιδευτικό σενάριο τόσο από τους μαθητές, όσο και από τον εκπαιδευτικό.